[ REHBER ]

Yabancı yatırımcı ve uygulanacak hukuk

Yatırımcının yurt dışında yerleşik olması, uyuşmazlığa yabancı hukuk uygulanacağı anlamına gelmez. Yetki ile uygulanacak hukuk ayrı sorulur. Tüketici sözleşmesinde mutad meskenin emredici koruması saklıdır.

Resmî düzenleme

Uygulanacak hukuk

MÖHUK m.24, sözleşmeden doğan borçta tarafların açıkça veya tereddütsüz anlaşılan biçimde seçtikleri hukuku esas alır. Seçim yoksa en sıkı ilişkili hukuk uygulanır. Karakteristik edim borçlusunun işyeri, bunun yokluğunda yerleşim yeri, birden çok işyerinde sözleşmeyle en sıkı bağlı işyeri bu bağın ölçüsüdür. Hâlin bütün şartları daha sıkı bir hukuk gösterirse o hukuk uygulanır.

Haksız fiilde m.34, fiilin işlendiği ülke hukukunu, zarar başka ülkede doğmuşsa zarar yerinin hukukunu esas alır. Daha sıkı ilişki varsa o hukuk uygulanır. Taraflar, fiilden sonra uygulanacak hukuku açıkça seçebilir. Yabancı hukukun olaya uygulanan hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa m.5 uyarınca uygulanmaz.

Resmî düzenleme

Yetki ve tüketici

MÖHUK m.40, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukuktaki yer itibariyle yetki kurallarına bırakır. m.26’daki tüketici sözleşmesinde, tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici asgarî koruması saklı kalmak üzere seçilen hukuk uygulanır. Seçim yoksa ve maddedeki bağlantı şartları varsa mutad mesken hukuku uygulanır. m.45, tüketicinin seçimine göre kendi yerleşim yeri veya mutad meskeni ya da karşı tarafın işyeri, yerleşim yeri veya mutad meskenindeki Türk mahkemesini yetkili kılar. Tüketiciye karşı açılan davada yetkili mahkeme, tüketicinin Türkiye’deki mutad meskeni mahkemesidir. m.47/2, bu yetkinin tarafların anlaşmasıyla kaldırılamayacağını yazar.

Yabancı D&O veya mesleki sorumluluk poliçesinin hukuku, poliçedeki seçim m.24’e uyuyorsa oradan okunur. Poliçe metni olmadan bir hukuk seçilmez. Sigorta uyuşmazlığında Türk bağlantısı varsa m.46’daki mahkemeler, m.47/2 uyarınca yetki anlaşmasıyla bertaraf edilmez. Teminatın kapsamı sigorta kümesindedir. Her bankadan fon alımı bu kayıtta tüketici sözleşmesi diye yazılmaz. Tüketici işlemi kurulursa, müzakere edilmeden konmuş ve tüketici aleyhine dürüstlük kuralına aykırı dengesizlik yaratan şart 6502 m.5 uyarınca haksız şarttır ve kesin hükümsüzdür. Bankanın standart metnindeki tahkim kaydı, uyuşmazlığı kendiliğinden tahkime taşımaz. Denetim tahkim sayfasındadır.