Fon zararında görevli mahkeme

Hukuki yorum

Tek mahkeme yok

Fon zararından doğan her uyuşmazlık Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmez. Görev; yatırımcının sıfatı, işlemin amacı, taraflar arasındaki hukuki ilişki ve ileri sürülen talebin dayanağına göre belirlenir. Yetkili mahkeme, yani yer, bu sayfada seçilmez.

Resmî düzenleme

Finansal kuruma ilişkin ticari dava

TTK m.4/1-f, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın, bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerden doğan hukuk davalarını ticari dava sayar. m.5, aksine hüküm yoksa, dava konusunun değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesini bu davalar için görevli sayar. Ticaret mahkemesi bulunmayan yerde görev kuralına dayanılmamışsa asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder.

Resmî düzenleme

Tüketici işlemi ihtimali

6502 sayılı Kanun m.2, her türlü tüketici işlemini kapsar. m.3, tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. Tüketici işlemi, ticari veya mesleki amaçla hareket eden kişi ile tüketici arasında kurulan, bankacılık ve benzeri sözleşmeler dâhil her türlü sözleşme ve hukuki işlemdir. m.49, finansal hizmetler tanımına yatırım hizmetlerini de alır. Bu tanım, finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmeler maddesindedir. Şubedeki her fon satışı bu fıkrayla kendiliğinden mesafeli sözleşme olmaz.

m.73, tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemesini görevli sayar. m.83/2, taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemde başka kanundaki düzenlemenin, işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğini yazar.

Hukuki yorum

Üç pratik hat

Bireysel yatırımcı, ticari veya mesleki amaç olmaksızın banka ya da aracı kurumun yatırım hizmetini alıyorsa tüketici işlemi ve tüketici mahkemesi ihtimali güçlüdür. 20. HD’nin yatırım fonu hesabındaki tahsil uyuşmazlığı bu hatta okunur.

Yatırımcı tacir, şirket veya kurumsal yatırımcıysa ya da işlem açıkça ticari faaliyet kapsamında yapılıyorsa hat, Asliye Ticaret Mahkemesidir. HGK, sözleşmede işlemlerin ticari amaçlı olduğunun açıkça yazıldığı kaldıraçlı işlem uyuşmazlığında tüketici mahkemesini görevli saymamıştır.

Talep SPKn’dan doğan doğrudan kanuni sorumluluğa, ihraççıya, portföy yönetim şirketine veya yöneticiye yöneliyorsa, ya da davalılar farklı ilişkilerden geliyorsa, sözleşmesel tüketici ilişkisi varsayılmaz. Görev, somut talep ve her davalı için ayrıca değerlendirilir.

Resmî düzenleme

Görev kamu düzenindendir

HMK m.1, göreve ilişkin kuralları kamu düzeninden sayar. m.114, mahkemenin görevli olmasını dava şartı yapar. m.115, mahkemenin dava şartlarını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağını yazar.

Sınır

İki görev kararı

20. HD, 20.09.2016 tarihli E.2016/8375 K.2016/8081 kararında, yatırım fonu hesabındaki paranın isim kaydı yüzünden çekilememesinden doğan tahsil davasını tüketici mahkemesine vermiştir. Ticaret mahkemesi tarafların tacir olmadığını, tüketici mahkemesi uyuşmazlığın bankacılık işlemi olduğunu söyleyerek çekilmişti. Karar, 2026 tasfiye tazminatının her davalı için tüketici mahkemesinde görüleceği sonucu değildir.

HGK, 07.02.2019 tarihli E.2017/11-2348 K.2019/82 kararında, kaldıraçlı işlem çerçevesinde sözleşmenin feshi ve tazminat isteminde ticaret mahkemesini görevli bulan direnmeyi onamıştır. Çoğunluk, sözleşmenin konu bendinde işlemlerin ticari amaçlı yazılmasına dayanmıştır. Karşı oy, tacir olmayan kişinin sözleşme kelimesiyle tüketici olmaktan çıkmayacağını söylemiş ve kabul edilmemiştir. Karar arama bu belgede sonuç döndürmedi. Metin yayımlanmış içtihat metninden okundu.

Corpus’taki 11. HD E.2016/1348 K.2016/9772, önceki fon işlemini ve kusur oranını inceler. Hangi mahkemenin görevli olduğunu kurmaz. Nitelikli yatırımcı, profesyonel müşteri veya yüksek yatırım tutarı, tek başına tüketici olunmadığı sonucu değildir.

Sınır

Arabuluculuk göreve göre ayrılır

Ticari görev sonucu çıkarsa arabuluculuk TTK m.5/A üzerinden, tüketici görevi çıkarsa 6502 m.73/A üzerinden arabuluculuk sayfasında durur. Bu sayfa o usulü yeniden yazmaz.