Serbest fon portföy sınırlamaları

Resmî düzenleme

Tebliğ katmanı

III-52.1 m.25/1, serbest fonu 17 ila 24. maddelerdeki portföy ve işlem sınırlamalarına tabi tutmaz; fon, KAP sayfasındaki yatırım stratejisi ve limitler dahilinde yatırım yapar. Portföye alınacak yabancı fonlar için ilgili otoriteden izin alınmış olması aranır; hangi ülkelerde kurulu fonların alınabileceği KAP sayfasındaki stratejide yazılır (m.25/2).

Swap dahil türev araçlar portföye alınabilir. Bunlardan doğan risk limitleri KAP sayfasında yer alır; limit aşılırsa kurucunun yönetim kurulu uyum tedbirlerini alır ve KAP’ta ilan eder (m.25/7).

Resmî düzenleme

Rehber 4.3’ün genel kuralı

Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in (i-SPK.52.4) 4.3/1 fıkrası 28 Ağustos 2026 tarihli ve 52/1589 sayılı kararla değişti. Tebliğ 17–24. maddelerdeki portföy ve işlem sınırlamalarını kaldırır; Rehber bu muafiyeti oransal sınırlarla sınırlı okur. Serbest fon, tebliğin 17–24. maddelerindeki oransal sınırlara tabi olmaksızın izahnamesi ve KAP sayfasındaki strateji ve limitler dahilinde yatırım yapar. Tebliğ ve Rehber’deki oransal sınır dışındaki bütün şartlar ise serbest fon için de aranır. Rehber’in örneğine göre serbest fon borsa dışında ortaklık payı alım satımı yapamaz.

Tebliğ veya Rehber’in yatırım yapılabilir seviyede derecelendirme notu aradığı hallerde, serbest fon için derecelendirme yapılmış olması yeterlidir.

Resmî düzenleme

Serbest fona özgü sınırlar

(a) Portföy değerinin %5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri portföy değerinin %20’sini aşamaz.

(b) Yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip gerçek veya tüzel kişilerin ve/veya yöneticinin üst yönetiminin ve ortaklarının yönetim hakimiyetine sahip olduğu ihraççıların araçlarına yatırılan toplam tutar portföy değerinin %20’sini aşamaz. Uyumu portföy saklayıcısı kontrol eder; kontrolde esas alınacak bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel iletilmesinden Kurucu/Yönetici sorumludur.

(c) Bir serbest fon, fiili dolaşımdaki pay oranı %25’in altında olan ihraççının paylarında fiili dolaşım oranının %8’inden, %25–%50 arasında olanda %6’sından, %50–%75 arasında olanda %4’ünden, %75’in üzerinde olanda %2’sinden fazlasına yatırım yapamaz. Rehber’in örneğinde fiili dolaşım oranı %10 olan ihraççıda sınır %10 × %8 = %0,8’dir. Aynı yöneticinin yönettiği, tek kurucuya ait bütün menkul kıymet yatırım fonları toplu olarak aynı kademelerde %16, %12, %8 ve %4’ü aşamaz. Uyumun yatırım tarihinde sağlanması yeterlidir. Aynı yöneticinin yönetimindeki tek bir kurucuya ait fonların toplu olarak hiçbir ihraççının sermayesinin ya da tüm oy haklarının %20’sinden fazlasına sahip olamayacağına dair m.17/2 kontrolünde serbest fonlar da dikkate alınır.

(ç) Fon yatırımcılarının yönetim hakimiyetindeki ihraççının paylarında sınır, tek fon için fiili dolaşım oranının %1’i, aynı yöneticinin yönettiği ve tek kurucuya ait fonlar için toplu olarak %2’sidir. %1 sınırı bütün ihraççılar için değil, yalnız bu ihraççılar içindir.

(d) Bir ihraççının tedavüldeki borçlanma araçlarının %10’undan, yönetim sözleşmesine dayalı kira sertifikalarının %10’undan, diğer kira sertifikalarının %25’inden fazlası portföye alınamaz.

(e) Fon sepeti serbest fonlar dışındaki serbest fonlarda, GYF ve GSYF hariç diğer fonların katılma paylarına portföy değerinin en fazla %15’i yatırılabilir; tek bir fona yatırım %10’u aşamaz. GYF ve GSYF paylarına serbest fon toplamda fon toplam değerinin en fazla %25’ini yatırabilir (Rehber 4.5).

(f) Portföy değerinin %20’sinden fazlası, Kurulun finansal raporlama düzenlemelerine göre aynı grubun sermaye piyasası araçlarına yatırılamaz.

Resmî düzenleme

Sınırların dışında kalanlar

BIST 30 Endeksi’ndeki paylara, unvanında “Endeks” ibaresi bulunan fonlara ve borsa yatırım fonlarına yapılan yatırımlar 4.3’teki sınırlarda dikkate alınmaz (4.3/2-a).

Unvanında “döviz”, “yabancı” veya “para piyasası/kısa vadeli” ibaresi bulunan serbest fonlar 4.3/1’deki sınırlara uymak zorunda değildir (4.3/2-b). Para piyasası ve kısa vadeli ibareli serbest fonlar ise Rehber 4.9’daki sınırlara portföy değeri üzerinden tabidir ve bunlara 31 Mart 2027’ye kadar uyar (4.9(ç)). 4.9’un (a) bendindeki sınırlarda 29 Ağustos 2026’daki aşım üst limittir; aşım 31 Ekim 2026, 31 Aralık 2026 ve 28 Şubat 2027’ye kadar her birinde en az %20, 31 Mart 2027’ye kadar kalan %40 oranında azaltılır (4.9(d)).

26 Ekim 2026 tarihli ve 75/1897 sayılı kararla 4.3/2’deki kamu kurum ve iştiraklerinin para ve sermaye piyasası araçlarına ilişkin istisna kaldırıldı; III-52.1’deki aynı kapsamdaki hükümler saklıdır (SPK duyurusu, 26.10.2026).

Resmî düzenleme

Repo ve para piyasası işlemleri

Serbest fon, portföyündeki repoya konu olabilecek varlıkların rayiç değerinin toplamda en fazla %20’sine kadar borsada veya borsa dışında repo yapabilir. Borsa dışı ters repo ve vaad sözleşmeleri toplamda portföy değerinin %20’sini aşamaz. Repo-Ters Repo Tebliği m.6/1’in (a) ve (b) bentlerindeki varlıklar işleme konu olursa bu sınırlar uygulanmaz. 29 Ağustos 2026’daki aşım üst limittir; 31 Ekim 2026’ya kadar en az üçte bir, 30 Kasım 2026’ya kadar en az üçte iki oranında azaltılır ve en geç 31 Aralık 2026’da tam uyum sağlanır (Rehber 4.2.3/9).

Serbest fonlar dahil fonlar, kurucunun TMS/TFRS’ye göre gerçek kişi ilişkili tarafları veya bunların yatırımcısı olduğu fonlarla borsa dışında repo ve ters repo yapamaz, vaad sözleşmesine taraf olamaz. Karşı taraf tüzel kişi ilişkili tarafsa işlem büyüklüğü portföy değerinin %10’unu aşamaz. Repo-Ters Repo Tebliği m.6/1’in (a) ve (b) bentlerindeki varlıkların konu olduğu sözleşmeler bu kapsama girmez. Aşımlar 31 Ekim 2026’ya kadar en az üçte bir, 30 Kasım 2026’ya kadar en az üçte iki azaltılır; tam uyum en geç 31 Aralık 2026’dır (4.2.3/10).

Serbest fon, Takasbank Para Piyasası işlemlerine portföy değerinin en fazla %20’sine kadar yatırım yapabilir; borçlanma amaçlı işlemler bu sınıra dahildir. 29 Ağustos 2026’daki aşım üst limittir; aşımın 30 Eylül 2026’ya kadar en az üçte biri, 31 Ekim 2026’ya kadar en az üçte ikisi azaltılır ve en geç 30 Kasım 2026’da sınıra uyulur (4.10/2).

Resmî düzenleme

Özel emir ve Toptan Satışlar Pazarı

Serbest şemsiye fona bağlı fonlar, borsada özel emir yoluyla veya Borsa İstanbul Toptan Satışlar Pazarı’nda yapılan ortaklık payı işlemlerinde alıcı da satıcı da olamaz (Rehber 12.5/1-b).

Resmî düzenleme

Uyum takvimi

4.3/8’e göre 29 Ağustos 2026’da 4.3/1’deki sınırları aşan pozisyon tutarları üst limittir ve bu tarihten sonra artırılamaz; sınırlara en geç 31 Ocak 2027’de uyulur. Kurucu portföy yönetim şirketleri 30 Kasım 2026 ve 31 Aralık 2026 itibarıyla uyum düzeyini portföy saklayıcısına ve Takasbank’a yazılı bildirir.

29 Ağustos 2026’dan önce ihraç edilen serbest fonlarda, ilave alım yapılmamak kaydıyla, portföydeki borçlanma araçları ve kira sertifikaları için itfa tarihine kadar bu sınırlar aranmaz. Uyum hükmü, onaylı izahnamesinde belirli yatırım dönemi bulunan fonları kapsamaz.

26 Ekim 2026 değişikliğinden önce takvimde 31 Ekim ve 30 Kasım 2026 kademeleri ile 31 Aralık 2026 nihai tarihi vardı. Kademeler kaldırıldı ve tek tarih 31 Ocak 2027 oldu. Değişiklik 26 Ekim güncel kaydındadır.

Sınır

Bu sayfanın sınırı

Bu sayfa bir fonun sınırlara uyup uymadığını söylemez. Somut fonun strateji ve limitleri izahnamesinden ve KAP sayfasından, hangi sınırın ona uygulandığı unvanından okunur. Aşımın sonucu ve yatırımcı zararıyla bağı portföy sınırlarının ihlali sayfasındadır.

Uyum yatırım tarihi itibarıyla aranır (4.3/1-c); fiili dolaşım oranının hangi kaynaktan alınacağı Rehber 4.3’te yazmaz.