Takasbank’ın 2026 Fon Tasfiyesindeki Görevi

Doğrulanmış olgu

Takasbank bu tasfiyede nerede durur?

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş., Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nu işleten kuruluştur. 20 Temmuz 2026 tarihli uygulama esaslarının 11. maddesi, platform altyapısının kurulması ve işletilmesini Takasbank’a yazar.

SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli 57/1708 sayılı kararının A/3 maddesi, Takasbank’a ikinci bir yer verir. Fon portföyündeki saklamaya konu finansal varlıklar, Takasbank’ta ilgili bankalar nezdindeki hesaplar altında saklanır. Fon işlemlerinden doğan borç ve alacakların mutabakatı, önceki saklama kuruluşu, görevlendirilen banka ve Takasbank arasında yapılır.

Bu iki işlev, 131 fonun tasfiyesini yürütme yetkisi değildir. A/1, Tera’nın fonları için Türkiye İş Bankası A.Ş.’yi, diğer altı portföy şirketinin fonları için T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’yi portföy saklayıcısı olarak görevlendirir ve tasfiyeyi yürütmeye yetkilendirir.

Bu sayfadaki bağlı fon sayısı sıfırdır. 131 fonun kurucusu yedi portföy şirketidir. Takasbank bu fonların kurucusu ve 57/1708’deki görevli tasfiye bankası değildir.

Resmî düzenleme

A/3 iki ayrı mutabakat yazar

İlk mutabakat, varlık ile işlemlerden doğan borç ve alacaktadır. Taraflar önceki saklama kuruluşu, görevlendirilen banka ve Takasbank’tır. Karar, repo, ters repo, borsa para piyasası, pay repo, menkul kıymet tercihli ters repo, taahhütlü işlemler, vaad işlemleri, vadeli ve vadesiz mevduat ile katılma hesapları, krediler ve katılım finansmanı işlemlerini sayar. Sayılanlar örnektir. Metin, kapsamı yalnız bu işlemlere kapatmaz.

İkinci mutabakat, fon izahnamesinde fondan karşılanabileceği yazılan giderlerdir. Taraflar fon hizmet birimi, önceki saklama kuruluşu ve bankadır. Takasbank bu gider mutabakatının tarafı olarak yazılmaz.

Aynı fıkra, söz konusu işlemlerin en geç Kurul kararını takip eden 10 iş günü içinde tamamlanmasını öngörür. Sürenin yazılması, mutabakatın her fon için bittiğinin veya bakiye uyuşmazlığı kalmadığının kanıtı değildir. Kamuya açık fon bazlı bir kapanış tablosu bu kayda bağlanmadı.

A/2’deki pay adedi, bireysel saklama hesabı, rehin, haciz, tedbir ve gerçekleşmemiş emir mutabakatı MKK ile görevli bankalar arasındadır. O kalemler MKK kurum kaydındadır.

Sınır

Tasfiye bankasından farkı

Ziraat Bankası, altı portföy şirketinin 125 fonunda tasfiyeyi yürütür. İş Bankası, Tera’nın altı fonunda yürütür. Takasbank, TEFAS işletmecisi ve A/3’teki saklama ile borç-alacak mutabakatının tarafıdır.

20 Temmuz 2026 esaslarının 3. maddesi, portföy saklayıcısını Takasbank ve Kurulca yetkilendirilen banka ile aracı kurumlar diye tanımlar. Takasbank’ın kendi sayfası, 24 Temmuz 2014’te portföy saklayıcı olarak yetkilendirildiğini yazar. Bu, kurumun kendi cümlesidir. 57/1708 A/1’deki görevlendirme değildir. Takasbank portföy saklama hizmeti veremez diye yazılmaz.

Portföy yönetim şirketinin geçmiş faaliyetleri, görevlendirilen bankanın tasfiye işlemleri ve Takasbank’ın altyapı görevi ayrı sorulardır. Saklayıcının genel görevi portföy saklayıcısı sayfasındadır.

Resmî düzenleme

20 Temmuz 2026’daki TEFAS metni

SPK’nın 18 Eylül 2026 açıklamasına göre yeni TEFAS Uygulama Esasları 17 Haziran 2026’da Kurul tarafından onaylandı ve 20 Temmuz 2026’da Takasbank tarafından uygulamaya alındı. Eylül 2026’daki emir ve takas, bu metinden okunur. Dosya adında 290318 geçen PDF ve daha önce okunan üçüncü taraf kopyası bu sürüm değildir.

m.6/5, Kurul fon payı satışını durdurursa kurucunun bunu Takasbank’a yazılı bildirmesini, fonun pasif duruma alınıp alım talimatının engellenmesini yazar. m.6/6, alım ve satım birlikte durdurulursa fonun işleme kapalı duruma alınıp her iki talimatın engellenmesini yazar. Madde metninin geri kalanı TEFAS Uygulama Esasları kaydındadır.

m.22/2, nakit borç ve alacakların, üyenin fon dağıtım kuruluşu sıfatıyla ilettiği talimatlar ile operatörü olduğu fonlar bakımından ayrı raporlanacağını yazar. Operatörü olduğu fonlar için bu sıfatla ilettiği talimatlar hariç, borç ve alacaklar netleştirilmez. Bu, olağan platform takasıdır. 57/1708’deki özel tasfiye ödemesinin kendisi değildir.

Doğrulanmış olgu

17 Eylül emirleri neden iptal edildi?

57/1707 sayılı karar, 17 Eylül 2026 tarihli 2026/60 bültenindedir. SPK’nın 28 Eylül 2026 açıklamasına göre ilgili fonlar o gün TEFAS’ta alım ve satıma kapatıldı. Aynı gün bu fonlara verilen bütün alım ve satım talimatları platform tarafından iptal edildi. Sahiplerine, fondaki katılma payı oranında tasfiye bakiyesinden ödeme öngörüldü.

Bu iptalin kamuya açıklanan dayanağı SPK kararıdır. Takasbank, kararın platformda uygulanmasıyla bağlantılı işletmecidir. SPK kararı olmaksızın Takasbank 131 fonu keyfî kapattı denemez. Takasbank bütün satış emirlerini hukuka aykırı iptal etti denemez.

Saat 13.30’dan önce verilmiş olmak, 17 Eylül talimatını gerçekleşmiş satış veya A/6 öncelikli alacak yapmaz. 16 Eylül ve öncesinde iletilip fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmeyen iade talimatı ayrı incelenir. İki grubun sonucu işleme kapalı emir sayfasındadır.

m.28, Takasbank’a platformun işlerliği için olağanüstü tedbir yetkisi verir. 17 Eylül kapanışı bu maddeye dayandırılmaz. Kurucuların m.6/6’daki yazılı bildirimi gönderdiğine ilişkin ayrı bir duyuru da bağlanmadı. Münferit bir emrin yanlış işlendiği iddiası, genel kapatma kararından ayrı bir kayıt incelemesidir.

Sınır

Satış bedelini Takasbank mı öder?

Olağan TEFAS satışında talimatı dağıtım kuruluşu iletir. Platform, MKK ile birlikte talimatı işler ve payı bloke eder. Nakit yükümlülük ilgili üyededir. Borç kapatma ve alacak dağıtımı takas sistemindedir. Bedelin yatırımcı hesabına yansıması dağıtım kuruluşunun kaydındadır. Bu zincir, 57/1708’deki özel tasfiye ödemesiyle aynı işlem değildir.

m.11/2, işlemlerden doğan yükümlülüğün ilgili üyede olduğunu ve üyelerin diğer üyelere ve yatırımcılarına karşı yükümlülüklerinden Takasbank’ın sorumlu tutulamayacağını yazar. m.11/3 ve m.22/12, takasın süresinde tamamlanacağına dair garanti veya taahhüt bulunmadığını yazar. Satış bedelinin gelmemiş olması, tek başına Takasbank’ı ödeme borçlusu yapmaz. m.11/1’deki işletme görevi durur. Somut bir altyapı veya işletim ihlali iddiası bu fıkralarla kapanmış sayılmaz.

m.22/7, operatör üyenin ödeme yapacağı fonu seçebileceğini, seçtiği fonun talimatları arasında ayrıca öncelik kuramayacağını yazar. m.23/9, fon payı satışında karşı tarafın operatör üye olduğunu ve bu temerrüt için teminat alınmadığını yazar. Alacak, mütemerrit üye ifa ettiği ölçüde aktarılabilir.

m.25, karşı tarafın temerrüdü nedeniyle valör gününde nakit alamayan üyeye, tahsil edilen temerrüt faizinin üçte ikisinin mağduriyet ödemesi olarak yazılabileceğini söyler. Ödeme üyeye yapılır. Yatırımcı lehine doğrudan ve koşulsuz bir tazminat değildir. TEFAS mağduriyet ödemesi, 1 milyon TL ara ödeme ve nihai tasfiye dağıtımı üç ayrı mekanizmadır. Ara ödeme ve dağıtım kendi sayfalarındadır.

Hukuki yorum

Hangi kayıt hangi olguyu arar?

Dağıtım kuruluşunun emir alma kaydı, talimatın kuruluşa ulaştığı zamanı arar. TEFAS’a iletim kaydı, talimatın platforma ulaşıp ulaşmadığını arar. Emir durumu; kabul, eşleşme, bekleme, iptal veya gerçekleşmeyi arar. Fiyat ve valör, hangi fiyatın öngörüldüğünü arar. İptal kaydı, iptalin zamanını ve yazılmış gerekçesini arar. Borç kapatma ve alacak dağıtım kaydı, üyenin yükümlülük aşamasını arar. MKK kaydı, katılma payını ve blokajı arar.

Bu başlıklar m.16, m.19, m.21 ve m.22’deki akıştan okunur. Her başlık, yatırımcının doğrudan açtığı bağımsız bir ekran diye yazılmaz. Kolon listesi üretilmedi. Kaydın neyi ispatladığı emir kaydı sayfasındadır.

Banka ekranında satış emrinin iptal görünmesi şu soruları kapatmaz. Talimat TEFAS’a ulaştı mı? Hangi tarih ve saatte girdi? İptal, işleme kapatma kararından mı geldi? Emir daha önce eşleşmiş miydi? Fon fiyat açıklamadığı veya ödeme yapmadığı için mi işlem bitti? Bu sorular ilgili kuruluş kayıtlarıyla birlikte okunur.

Sınır

Kimlik

Unvan, İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’dir. Kurumun 16 Ekim 2026’da okunan sayfası, TEFAS’ı işlettiğini ve 24 Temmuz 2014’te SPK tarafından portföy saklayıcı olarak yetkilendirildiğini yazar. Yetki cümlesi kurumun kendi beyanıdır. Ayrı bir SPK bülteni bu satıra bağlanmadı.

Aynı sayfa, belirli borsa piyasalarında merkezi karşı taraf sıfatını yazar. TEFAS esasları m.11/3 ve m.22/12, platform takasının süresinde biteceğine dair garanti bulunmadığını yazar. Merkezi karşı taraf taahhüdü, TEFAS fon satışının garantisi diye okunmaz.

Ticaret sicili, MERSİS ve adres bu kayda bağlanmadı.

Sınır

Yazılamayacak sonuçlar

Takasbank 131 fonun tasfiyesini yürütüyor yazılmaz. Takasbank yatırımcının tasfiye parasını öder yazılmaz. Takasbank 17 Eylül emirlerini keyfî iptal etti yazılmaz. 13.30 öncesi her emir öncelikli alacaktır yazılmaz. Takasbank emir gerçekleşmesini garanti eder yazılmaz. Takasbank hiçbir zarardan sorumlu olamaz yazılmaz. On iş günü dolduğu için mutabakat bitti yazılmaz. TEFAS temerrüt faizi her yatırımcıya doğrudan ödenir yazılmaz. 290318 dosyası Eylül 2026’nın ana metnidir yazılmaz. Takasbank portföy saklama hizmeti veremez yazılmaz.