İhraç Belgesi ile İzahname Farkı

Resmî düzenleme

İki satış yolu, iki belge

SPKn m.4, halka arz veya borsada işlem görme için izahname hazırlanmasını ve Kurulca onaylanmasını zorunlu tutar. m.11, halka arz edilmeksizin ihraç için aracın niteliği ve satış şartları hakkında bilgi içeren ihraç belgesinin hazırlanmasını ve aynı onay esaslarıyla onaylanmasını zorunlu tutar. Ayrımın ölçüsü halka arzdır. Kanun halka arzı, satın alma için her türlü yoldan yapılan genel çağrı ve bu çağrının devamındaki satış olarak tanımlar (m.3/1-f).

İzahname; ihraççının ve varsa garantörün finansal durumu, performansı, beklentileri ve faaliyetleri ile aracın özellikleri, hak ve riskleri hakkında yatırımcının bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayacak bütün bilgileri içeren kamuyu aydınlatma belgesidir (SPKn m.3/1-j; II-5.1 m.4/1-i). İhraç belgesi ise çıkarılacak aracın nitelikleri ve satış şartları hakkında genel bilgileri, yatırımcının kolayca anlayacağı biçimde içerir (II-5.1 m.4/1-ğ, m.12).

Resmî düzenleme

Hangi satışta ihraç belgesi

II-5.1 m.5/2, ihraç belgesinin hazırlanmasını ve Kurulca onaylanmasını üç hâlde zorunlu tutar: halka arz edilmeksizin yapılan ihraç; yurt dışında gerçekleştirilecek ihraç; duyuru metni hazırlanan ihraçlar hariç, izahname hazırlanmadan yapılan diğer her türlü ihraç. 6. maddenin ikinci fıkrası, yalnız nitelikli yatırımcılara satışta ve tahsisli satışta izahname hazırlanmayacağını yazar.

Ortaklık hakkı vermeyen araçlarda, örneğin borçlanma araçlarında, ihraççı önce bir yılda satmayı planladığı araçların ihraç tavanını kapsayan ihraç belgesini onaylatır. Yurt içinde halka arz edilmeksizin satılacak her tertip için ayrıca tertip ihraç belgesi hazırlanır ve satıştan önce onaylanır. Kurulun ilgili düzenlemesi öngörürse tertip satışı, MKK’ya başvuru ve Kurul ücreti dekontuyla tamamlanır (m.16). Aynı anda sunulan farklı özellikteki her araç için ayrı tertip ihraç belgesi gerekir (m.16/4).

İzahnamede ihraç tavanı bulunan ortaklık hakkı vermeyen araçlar, ihraççı bilgi dokümanı veya izahname yayımlanmış ve bu imkân onda yazılmışsa halka arz edilmeksizin de satılabilir. Bu durumda Kurul ayrı ihraç belgesi onaylamaz; izahname onayı ihraç belgesi onayı hükmündedir (m.13/9). Muafiyetle veya izahname hazırlanmadan çıkarılan araç sonradan halka arz edilerek yeniden satılırsa, birim nominal değer muafiyeti dışında izahname gerekir (m.6/4).

Resmî düzenleme

Farklar

Geçerlilik. İzahname, güncel tutulması şartıyla ilk yayım tarihinden itibaren on iki ay boyunca yapılacak ihraçlar için geçerlidir (SPKn m.9; II-5.1 m.17). Geçerlilik, KAP üyesi ihraççıda izahnamenin KAP’ta ilan edildiği tarihte başlar (m.28/5). İhraç tavanını içeren ihraç belgesi ise onayın Kurul karar tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılacak ihraçlar için geçerlidir (m.16/1, m.18).

Tescil ve ilan. İzahnamenin nerede yayımlandığı ticaret siciline tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir (SPKn m.7/1; II-5.1 m.28/9). Onaylı ihraç belgesi ve tertip ihraç belgesi ticaret siciline tescil edilmez. Bunların ilanında, onaylı izahnamenin teslimden itibaren on beş iş günü içinde ihraççının internet sitesinde, KAP üyesiyse KAP’ta ve varsa yetkili kuruluşun sitesinde ilanını düzenleyen hüküm uygulanır (m.28/11, m.28/3). Onaya sunulan taslağın “henüz onaylanmadı” ibaresiyle ön ilanı izahname için yazılmıştır (m.28/2).

Değişiklik. Satışa başlamadan önce veya satış süresi içinde yatırım kararını etkileyebilecek değişiklik veya yeni husus çıkarsa izahname değişikliği yedi iş günü içinde onaylanır. Değişiklikten önce talepte bulunan yatırımcı, yayımdan itibaren iki iş günü içinde talebini geri alabilir (SPKn m.8; II-5.1 m.24). Bu hak izahname için yazılmıştır.

Onay. Başvuru süreleri ve onayın ölçüsü iki belge için aynıdır: on iş günü, payların ilk halka arzında yirmi iş günü; bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve standartlara göre eksiksiz olması (II-5.1 m.19, m.22). İki onay da belgedeki bilgilerin doğruluğunun Kurulca tekeffülü değildir ve tavsiye sayılmaz (SPKn m.6/1; II-5.1 m.22/3).

Resmî düzenleme

Yanlış bilgiden sorumluluk

SPKn m.11’in üçüncü fıkrası, ihraç belgesindeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgiden doğan sorumluluk için m.32’yi uygular. İzahnamede ayrıca m.10’daki sıra vardır: önce ihraççı; zarar ondan tazmin edilemezse halka arz eden, lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri. II-5.1’in 26. maddesi; izahname, ihraç belgesi, tertip ihraç belgesi ve satışla ilgili diğer kamuyu aydınlatma belgeleri için Kanun’un 10, 32 ve 63. maddelerini birlikte anar. Sorumluluk sırası izahname sorumluluğu sayfasındadır.

Hukuki yorum

Karinenin sınırı

m.32’nin dördüncü fıkrasındaki illiyet karinesi zamana ve borsaya bağlıdır: araç, izahnamenin geçerlilik süresi boyunca, diğer belgelerde ise belgenin açıklanmasından hemen sonra ilk halka arzdan veya borsada alınmış ya da satılmış olmalı; gerçeğe uygun bilginin ortaya çıkmasından hemen sonra da borsada satılmalı veya alınmalıdır. Halka arz edilmeyen ve borsada işlem görmeyen bir araçta bu kalıp kendiliğinden kurulmaz; illiyetin ayrıca ispatı gerekebilir. Karinenin metni m.32 sayfasındadır.

İstanbul BAM 43. HD’nin E.2022/1049 K.2026/573 sayılı kararı, ihraç belgesini imzalamayan aracı kurumu m.32 halkasına koymamıştır. Kararın ikincil kaynaktan okunduğu ve kesinleşmemiş göründüğü karar sayfasında yazılıdır.

Resmî düzenleme

İhraçtan sonra bilgi nereden gelir

Yurt içinde halka arz edilmeksizin araç ihraç eden ve payları borsada işlem görmeyen ihraççılara Özel Durumlar Tebliği’nin içsel ve sürekli bilgi bölümleri uygulanmaz; yükümlülükleri onaydan aracın itfasına kadar sürer (II-15.1 m.2/3). Yurt dışında araç ihraç eden halka açık olmayan ortaklıklara tebliğ hiç uygulanmaz (m.2/4). Bu ihraççılar dördüncü bölümdeki listeye göre açıklama yapar. Listede ihracın gerçekleşmesi; anapara, faiz veya kupon ödemesinde temerrüt; yatırımcı haklarını etkileyen koşul değişiklikleri; derecelendirme notları; garanti ve teminat değişiklikleri ve ihraççının yükümlülüklerini yerine getirmesini olumsuz etkileyebilecek gelişmeler vardır (m.21/1).

Araçları borsada işlem görmeyen ihraççının açıklaması Kurula gönderilir ve Kurul internet sitesinde duyurulur; araç borsada işlem görüyorsa açıklama KAP formuyla yapılır (m.23/2). Açıklamanın zamanı özel durum açıklaması sayfasındadır. Temerrüt açıklamasının fon portföyündeki alacağa etkisi borçlanma aracı temerrüdü sayfasındadır.

Finansal raporlarda da ayrım vardır. Araçlarını yalnız nitelikli yatırımcılara satan ve borsada işlem görmeyen işletmeler ile pay dışındaki araçlarını tahsisli ihraç eden halka açık olmayan işletmeler finansal raporlarını Kurula bildirir (II-14.1 m.12/2). Bu işletmeler, bütün ihraçları itfa edilene kadar, ihraç belgesinde yazdıkları bir yöntemle yatırımcılarının finansal raporlara erişimini sağlar; raporları KAP’a bildirmeyi de seçebilirler (m.12/4).

Resmî düzenleme

Onaysız satış

II-5.1’in 23. maddesine göre Kurulca onaylı izahname veya ihraç belgesi alınmadan satışa başlanamaz. SPKn m.109/1, onaylı izahname yayımlama yükümlülüğünü yerine getirmeden halka arz edenleri ve onaylı ihraç belgesi olmaksızın araç satanları iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır.

Resmî düzenleme

Fon payında belge

Yatırım fonu katılma payları, emeklilik yatırım fonu payları ve değişken sermayeli yatırım ortaklığı payları II-5.1’in kapsamı dışındadır (m.2/4). III-52.1’in 11. maddesi, bu tebliğe tabi fonların (borsa yatırım fonu, GYF ve GSYF hariç) katılma paylarının halka arz edilmesini ya da tahsisli veya nitelikli yatırımcılara satılmasını zorunlu tutar ve her fonun pay ihracı için izahname ve yatırımcı bilgi formu ister. III-52.1 metninde ihraç belgesi geçmez.

GYF ve GSYF’de fon bilgilendirme dokümanları içtüzük ve ihraç belgesidir (III-52.3 m.6/1; III-52.4 m.6/1). Bu ihraç belgesi kendi tebliğine tabidir; ayrıntı III-52.3 ve III-52.4 kayıtlarındadır. Fon izahnamesinin delil değeri fon izahnamesi ve yatırımcı bilgi formu sayfasındadır.

Sınır

Bu sayfanın kurmadığı sonuçlar

Onaylı ihraç belgesi, ihraççının ödeme gücünü veya aracın geri ödeneceğini göstermez. Ceza hükmü, aracı satın alanın alacağını ve zararını kendiliğinden kurmaz; mahkûmiyet ve tazminat ayrı yargılamalardır. Doğrudan bono veya tahvil sahibinin ilk kontrolleri tahvil ve bono yatırımcısı sayfasındadır.